Türk Devletleri Vatandaşlarına Serbest Çalışma Hakkı

Türk Devletleri Vatandaşlarına Serbest Çalışma Hakkı

05
Kas

Türk Devletleri Vatandaşlarına Serbest Çalışma Hakkı

Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan’ın imzasıyla yayımlanan yeni kararnameyle, Türk Devletleri Teşkilatı (TDT) üyesi ülkelerin vatandaşları artık Türkiye’de çalışma izni veya vatandaşlık şartı aranmadan istihdam edilebilecek ve ticari faaliyette bulunabilecek.

Bu düzenleme, 10 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazete (Sayı: 33043)’te yayımlanarak yürürlüğe girdi. Karar, 2527 sayılı Türk Soylu Yabancıların Türkiye’de Meslek ve Sanatlarını Serbestçe Yapabilmelerine Dair Kanun’da yapılan değişiklikle hukuki temel kazanmıştır.

Bu düzenleme doğrudan Türkiye Cumhuriyeti vatandaşlarını değil, Türk soylu yabancı statüsündeki kişileri kapsamaktadır.

Yani Türk etnik veya kültürel kökenine sahip olup yabancı ülke vatandaşı olan kişiler — örneğin Rusya’daki Tatarlar, Çin’deki Uygurlar, İran’daki Kaşkay Türkleri, Irak veya Suriye’deki Türkmenler gibi — Türk soyluluklarını ve kendi ülkelerinde mesleklerini elinde olmayan sebeplerle icra edemediklerini resmî belgelerle kanıtlamaları hâlinde bu haktan yararlanabilirler.

Amaç, Türk kökenli toplulukların Türkiye’de ekonomik ve sosyal entegrasyonunu kolaylaştırmak, Türk dünyası arasındaki mesleki ve ticari iş birliğini güçlendirmektir.

Yeni Düzenlemenin Kapsamı ve Amacı

Yayımlanan 10476 sayılı Cumhurbaşkanı Kararı ile Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan vatandaşları, askerî ve istihbarat alanları hariç olmak üzere Türkiye’de serbestçe iş kurabilecek veya istihdam edilebilecektir.

Bu kişiler ayrıca, Türk vatandaşlarıyla eşit şartlarda meslek odalarına kayıt yaptırabilecek ancak oy kullanma hakkına sahip olmayacaktır.

Bu adım, Türk Devletleri Teşkilatı’nın Gebele (Azerbaycan) kentinde düzenlenen 12. Zirve’nin hemen ardından alınmış olup, Türk dünyası arasındaki ekonomik ve istihdam entegrasyonunu güçlendirmeyi hedeflemektedir.

Yasal Dayanak

Söz konusu düzenleme, 2527 sayılı Kanun’a (Yayımlandığı Resmî Gazete: 29/9/1981 – Sayı: 17473) ve bu kanunun uygulamasını düzenleyen yönetmeliğe dayanmaktadır.

Yeni kararname ile yönetmeliğe şu önemli değişiklikler eklenmiştir:

???? “Türk Soyluluğun Tespiti” Maddesi (Madde 2/A)

Türk soylu olarak kabul edilecek topluluklar Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilecektir.

???? Madde 3 – Çalışma Şartları

Türk soylu yabancıların Türkiye’de meslek ve sanatlarını serbestçe yapabilmeleri için:

  1. İçişleri Bakanlığınca ikamet izni verilmiş olması,
  2. Mesleğe ilişkin özel kanun niteliklerinin taşınması,
  3. Diplomaların denkliğinin onaylanması,
  4. Güvenlik açısından sakınca bulunmaması,
  5. Nüfus kayıtlarının oluşturulması,
  6. Meslek kuruluşuna kayıtlı olunması,
  7. Belgelerin denkliğinin kabul edilmesi,
  8. Cumhurbaşkanı kararıyla tespit edilen topluluktan olunması,
  9. Kendi ülkesinde mesleğini icra edememesi,
  10. Etnik ve kültürel farklılığa sahip olması gerekmektedir.

Yönetmelik, 10 Ekim 2025 itibarıyla yürürlüğe girmiştir.

Cumhurbaşkanı Erdoğan tarafından yürütülmektedir .

Ekonomik ve Sosyal Etkiler

Bu düzenleme, Türkiye ile Türk dünyası arasındaki işgücü hareketliliğini kolaylaştırarak hem ekonomik hem kültürel bağları güçlendirmektedir.

Türk soylu vatandaşların Türkiye’de serbest çalışma hakkı elde etmesi, özellikle enerji, inşaat, turizm, teknoloji ve hizmet sektörlerinde yeni istihdam fırsatları yaratacaktır.

Türk Devletleri Teşkilatı Üyeleri ve Gözlemcileri

Türk Devletleri Teşkilatı’na (TDT) tam üye ve gözlemci statüsünde yer alan devletler aşağıdaki gibidir:

Tam Üye Devletler

Türkiye, Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Özbekistan

Gözlemci Üye Devletler

Türkmenistan, Macaristan, Kuzey Kıbrıs Türk Cumhuriyeti (KKTC)

 

Sık Sorulan Sorular (SSS)

Hangi ülkelerin vatandaşlarını kapsıyor?

Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan.
2527 sayılı Kanun’un 1. ve 2. maddeleri uyarınca yalnızca “Türk soylu yabancılar” bu haklardan yararlanabilir. 2025 tarihli Cumhurbaşkanı Kararı’na göre Azerbaycan, Kazakistan, Kırgızistan, Türkmenistan ve Özbekistan vatandaşları bu kapsamda değerlendirilir. Cumhurbaşkanı ayrıca Madde 2/A kapsamında bu listeye yeni topluluklar ekleyebilir.

Askerî veya kamu görevlerinde çalışılabilir mi?

Hayır. Askerî, istihbarî veya güvenlik görevleri bu kapsama dahil değildir.

Çalışma izni almak gerekir mi?

Hayır. Bu vatandaşlar için çalışma izni veya vatandaşlık şartı aranmamaktadır.

Meslek odasına kayıt zorunlu mu?

Evet, Türk vatandaşlarıyla eşit koşullarda kayıt olunabilir ancak oy kullanılamaz.

Düzenleme ne zaman yürürlüğe girdi?

10 Ekim 2025 tarihli Resmî Gazete’de yayımlanarak yürürlüğe girmiştir.

Türk soyluluk nasıl belirlenir?

Yeni eklenen Madde 2/A ile “Türk soyluluk” tespiti artık Cumhurbaşkanı kararıyla yapılır.
Bu belirleme etnik, kültürel, dilsel ve tarihi bağlara dayanır; soy belgesi, nüfus kayıtları, doğum yeri veya akrabalık belgeleri dikkate alınır.

Türkiye’de hangi meslek ve sanatları yapabilirler?

Madde 3 uyarınca, Türk vatandaşlarının yapabildiği tüm meslek, sanat ve işlerde (askerî ve güvenlik hariç) çalışabilirler.
Bunun için özel kanunlarda aranan nitelikleri taşımaları ve yükümlülükleri yerine getirmeleri gerekir.
Örnek: Avukatlık, doktorluk, mühendislik gibi alanlarda diploma denkliği ve ilgili oda kaydı zorunludur.

Türkiye’de kamu kurumlarında çalışabilirler mi?

Evet, ancak Türk Silahlı Kuvvetleri ve güvenlik birimleri hariç (Madde 1).
Dolayısıyla belediyeler, üniversiteler, kamu iktisadi teşebbüsleri gibi kurumlarda görev alabilirler.

Meslek kuruluşlarına kayıt zorunlu mu?

Evet. Madde 4 uyarınca, Türk vatandaşları gibi ilgili meslek kuruluşuna kayıt yaptırmak zorundadırlar.
Genel kurulda oy kullanma ve seçilme hakları yoktur, ancak diğer tüm haklardan yararlanırlar.

Sosyal güvenlik ve iş hukuku bakımından hangi mevzuata tabidirler?

Madde 5 uyarınca, çalıştıkları işyerinde uygulanan personel, çalışma, iş güvenliği ve sosyal güvenlik mevzuatına tabidirler.
Yani SGK, iş kanunu, sendika, kıdem tazminatı gibi hükümler Türk vatandaşlarıyla aynıdır.

Çalışma kayıtları kim tarafından tutulur?

Madde 6 gereği, izin verilen Türk soylu yabancıların kayıt ve dosyaları Dışişleri, İçişleri ve ilgili bakanlıklar tarafından tutulur.
Yeni yönetmelikle bu kayıtlar e-Devlet entegrasyonuna aktarılacaktır.

Hangi haklardan yararlanamazlar?

Madde 7 gereği, bu kişiler siyasi haklardan (oy kullanma, aday olma, parti üyeliği) yararlanamazlar.
Ancak ikamet, sosyal güvenlik, eğitim ve mülkiyet haklarında Türk vatandaşlarıyla aynı konumdadırlar.

Şirket kurabilirler mi?

Evet. Yeni düzenleme, Türk soylu yabancıların serbestçe ticari faaliyette bulunmasına izin vermektedir.
Bu kapsamda limited veya anonim şirket kurabilir, ortaklık yapabilirler.
Tek şart, ikamet izni ve vergi numarası almalarıdır.

Türk soylu bir yabancının Türkiye’de serbestçe çalışabilmesi için hangi şartlar aranıyor?

Yönetmeliğin 3. maddesine göre 10 temel şart birlikte sağlanmalıdır. Bu şartlar arasında ikamet izni, diploma denkliği, güvenlik araştırması, oda kaydı ve Cumhurbaşkanı kararıyla Türk soylu topluluktan olma gibi kriterler vardır. Her biri belgeyle ispat edilmelidir.

Kendi ülkesinde mesleğini yapamayan biri Türkiye’de çalışabilir mi?

Evet, belirli şartlarla. Kişi, kendi ülkesinde elinde olmayan sebeplerle (örneğin idari yasak, savaş, ayrımcılık) mesleğini icra edemiyorsa Türkiye’de çalışma hakkı tanınabilir. Bu durumun resmi belgelerle ispatlanması gerekir.

Kategoriler

İlgili Yazılar